Malatya’nın yarım asırlık sosyo-kültürel, mimari ve insani dönüşümünü belgeleyen devasa bir görsel arşiv, kent sakinleriyle buluştu. Bugün kapılarını açan “Objektiften Malatya’nın Hafızası” sergisi, şehrin kaybolan sokaklarından unutulmuş esnaf kültürüne kadar binlerce kareyi ilk kez gün yüzüne çıkararak geçmişle gelecek arasında muazzam bir duygu köprüsü kuruyor.

Zamanda Yolculuk: Kernek’ten Kışla Caddesi’ne Yarım Asırlık Değişim

Malatya Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi ile Malatya Fotoğraf ve Sinema Sanatı Derneği’nin (MAFSAD) aylar süren ortak çalışmasıyla hayata geçirilen “Objektiften Malatya’nın Hafızası” retrospektif fotoğraf sergisi, bugün pazar öğle saatlerinde Beşkonaklar Sanat Sokağı Galerisi’nde düzenlenen görkemli bir törenle kapılarını açtı. Kent protokolünün, akademisyenlerin, sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin ve çok sayıda vatandaşın katıldığı açılışta, sergilenen eserlerin büyüleyiciliği karşısında salonda duygu dolu anlar yaşandı. Serginin ana konsepti, Malatya’nın 1976 yılından 2026 yılına kadar uzanan 50 yıllık zaman diliminde geçirdiği fiziki, mimari ve toplumsal evrimi kronolojik bir kurguyla gözler önüne seriyor.

Ziyaretçiler galeriye adım attıkları andan itibaren, kentin simge noktalarından Kernek Meydanı’nın o eski doğal pınarlı ve yeşil halini, Kışla Caddesi’nin 1980’lerdeki siyah-beyaz zarif siluetini, Akpınar’ın eski faytonlu günlerini ve Bakırcılar Çarşısı’ndaki zanaatkarların yarım asır önceki çekiç darbelerini hayranlıkla inceliyorlar. Özellikle kentsel dönüşüm ve büyük depremler sonrasında fiziki çehresi tamamen değişen şehir merkezinin eski fotoğrafları, yaşlı vatandaşların gözlerini doldururken, genç nesillere ise üzerinde yaşadıkları toprakların köklü geçmişini ve kentsel kimliğini adeta yeniden öğretiyor.

Kaybolan Sokaklar ve İnsan Manzaraları: Koleksiyonerlerin Gizli Arşivi

Sergide yer alan 300’ün üzerindeki nadide fotoğrafın en büyük özelliği, ajans kayıtlarının ötesinde, Malatya’da uzun yıllar boyunca amatör ve profesyonel olarak deklanşöre basmış yerel fotoğraf ustalarının ve koleksiyonerlerin şahsi arşivlerinden derlenmiş olmasıdır. MAFSAD küratörleri, bu sergi için şehrin eski aile albümlerini, tavan aralarında unutulmuş film negatiflerini, slayt kutularını ve hatta cam negatif plakaları tek tek toplayarak devasa bir görsel envanter oluşturdu. Sergide sadece binalar ve caddeler değil; Malatya’nın yarım asırlık insan manzaraları, değişen giyim kuşam modası, eski siyasi mitingler, sokak satıcıları, Akçadağ ve Arapgir’in kerpiç konaklarındaki gündelik yaşam anları da tüm doğallığıyla sergileniyor.

Serginin en çok dikkat çeken ve önünde uzun kuyruklar oluşan bölümlerinden bazıları şunlardır:

• “Eski Savaş Fotoğrafçıları” Bölümü: Malatya’nın 1970’li yıllardaki ünlü yerel stüdyolarının çektiği, dönemin kabadayıları, esnafları ve orijinal sokak portreleri,

• “Kayısı Hasadının Evrimi” Serisi: 1980’lerde ilkel şartlarda yapılan kayısı kurutma ve kükürtleme işlemlerinden, günümüzün modern entegre tesislerine uzanan tarımsal emeğin belgesel niteliğindeki hikayesi,

• “Büyük Dönüşüm” Köşesi: Şehrin ana caddelerinin 10’ar yıl arayla tam olarak aynı açıdan çekilmiş fotoğraflarının yan yana getirilerek oluşturulan fiziki değişim panoları.

Dijital Restorasyon ve Genç Kuşaklara Kültürel Köprü

Sergilenen yarım asırlık analog fotoğrafların, günümüz modern sergileme standartlarına ulaştırılması için arka planda muazzam bir teknoloji ve mühendislik çalışması yürütüldü. İnönü Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği ve Grafik Tasarımı bölümlerinin destekleriyle, tozlu raflardan indirilen yıpranmış, yırtılmış ve renk kaybına uğramış yüzlerce fotoğraf dijital ortama yüksek çözünürlüklü olarak aktarıldı. Yapay zeka tabanlı özel restorasyon yazılımları ve yerli yazılımcıların geliştirdiği algoritmalar sayesinde, fotoğrafların orijinal dokusuna, gren yapısına ve tarihi ruhuna en ufak bir zarar verilmeden lekeler temizlendi, kontrast dengeleri ayarlandı ve siyah-beyaz karelerin bir kısmı aslına uygun tonlarda renklendirildi.

Teknolojinin sergiye entegrasyonu bununla da sınırlı kalmadı; her fotoğraf çerçevesinin yanına yerleştirilen akıllı QR kodlar sayesinde ziyaretçiler, telefonlarını okuttuklarında o fotoğrafın çekildiği tam koordinatı, fotoğrafın arkasındaki hikayeyi, fotoğraftaki kişilerin kimlik bilgilerini ve eğer hayattalarsa sesli anı kayıtlarını doğrudan dinleyebiliyorlar. Sergi koordinatörleri, “Bu sergi sadece bir nostalji nostaljisi değil; amacımız hafızasını yitirmeyen, geçmişini unutmayan ve köklerinden aldığı güçle geleceğe yürüyen bir Malatya bilincini yeni nesil genç zihinlere aşılamaktır” diyerek projenin kültürel misyonunu özetlediler. Sergi, önümüzdeki 4 hafta boyunca Beşkonaklar Sanat Galerisi’nde ücretsiz olarak tüm halkın ziyaretine açık kalacak.

Bu yazı ve görseller yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.