Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (BDDK) açıkladığı son veriler, Malatya ekonomisindeki sessiz ama derinden ilerleyen bir krizin röntgenini çekti. Malatya genelinde vatandaşların ve işletmelerin bankalara olan toplam kredi borcu 94 milyar TL gibi devasa bir rakama ulaştı. Peki, dışarıdan bakıldığında sadece bir istatistik gibi duran bu rakam, Malatya sokakları, çarşıları ve hane halkı için ne anlama geliyor?

Ortadaki tablo net: Şehir, yeniden ayağa kalkmaya çalışırken borçla dönen bir çarkın içine sıkışmış durumda.

“Mecburi” Borçlanma Dönemi

Ekonomistlere ve yerel piyasa uzmanlarına göre bu 94 milyar liralık faturanın arkasında lüks tüketim değil, “mecburi ayakta kalma” çabası yatıyor. Yıkıcı depremlerin ardından evini, iş yerini veya sermayesini kaybeden binlerce Malatyalı için banka kredileri bir tercih olmaktan çıkıp, tek can simidine dönüştü.

Konteyner çarşılarda yeni bir düzen kurmaya çalışan esnaf, raflarını doldurabilmek için ticari kredilere yüklendi. Evini yerinde dönüştürmek veya yeni bir yaşama başlamak isteyen vatandaşlar ise artan inşaat maliyetleri ve enflasyon karşısında çareyi ihtiyaç ve konut kredilerinde buldu. Ancak artan faiz oranları, bu can simidinin giderek ağırlaşan bir demir gülle haline gelmesine neden oluyor.

Çiftçi ve Esnaf Çıkmaz Sokakta

Malatya ekonomisinin belkemiği olan tarım sektörü de bu borç sarmalından nasibini almış durumda. İlaç, gübre, mazot ve işçilik maliyetlerindeki fahiş artışlar, kayısı üreticisini hasat döneminden aylar önce tarımsal kredilere mecbur bırakıyor. Üretici, “Bu yıl mahsul para ederse borcu kapatırım” umuduyla toprağa yatırım yaparken, iklimsel riskler (don, dolu) bu borçların çevrilebilirliğini her an tehdit ediyor.

Öte yandan şehir merkezindeki esnafın durumu da farklı değil. Şehrin demografik yapısındaki değişimler ve daralan yerel talep, kasaya giren sıcak parayı azalttı. Ciro düşerken, kredi taksitlerinin ve kira maliyetlerinin aynı oranda artması, birçok işletmeyi “borcu borçla kapatma” (kredi kartından nakit avans çekip kredi taksiti ödeme) gibi tehlikeli bir yola sürüklüyor.

Tüketici Kredileri Patladı: Ay Sonunu Getirme Mücadelesi

94 milyar TL’lik pastanın en düşündürücü dilimlerinden birini de bireysel tüketici kredileri ve kredi kartı borçları oluşturuyor. Temel gıda fiyatlarındaki artış, faturalar ve genel enflasyonist baskı, asgari ücretli ve sabit gelirli vatandaşı maaş gününden çok önce eksi bakiyelere düşürüyor. Kredi kartı limitlerinin tamamen dolduğu, asgari ödeme tutarlarının dahi zor denkleştirildiği bir tablo, hane halkı üzerindeki psikolojik ve ekonomik stresi zirveye taşıyor.

Acı Reçete Kapıda mı?

Mevcut tablo, sürdürülebilir bir ekonomik büyümeden ziyade, günü kurtarma çabasını işaret ediyor. Uzmanlar, önümüzdeki aylarda “takipteki krediler” (ödenemeyen ve icralık olan borçlar) oranında yaşanabilecek olası bir patlamaya karşı uyarıyor.

Malatya’nın bu finansal yükün altından kalkabilmesi için sadece bireysel çabalar yeterli değil. Şehre özel uzun vadeli, düşük faizli “yeniden yapılandırma” paketlerinin devreye sokulması, tarımsal desteklerin artırılması ve esnafı koruyacak hibe programlarının acilen genişletilmesi gerekiyor. Aksi takdirde, 94 milyarlık bu borç dağı, şehrin uzun vadeli ekonomik toparlanmasının önündeki en büyük bariyer olmaya devam edecek.

Bu yazı ve görsel yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.