Malatya’nın geleneksel tarım ihracatı, uzay teknolojilerinde de kullanılan ileri nesil gıda işleme mühendisliğiyle çağ atlıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı teşvikleri ve yerli bir konsorsiyumun dev yatırımıyla Malatya 2. Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) inşa edilen, Doğu Anadolu Bölgesi’nin ilk ve en büyük “Freeze-Dry” (Dondurarak Kurutma) entegre üretim tesisi bu sabah itibarıyla ilk deneme üretimine resmen başladı. Tesis, geleneksel kuru kayısıyı çıtır atıştırmalık haline getirerek başta ABD ve Avrupa olmak üzere küresel lüks gıda pazarına 10 kat daha katma değerli ihraç etmeyi hedefliyor.

Freeze-Dry Teknolojisi ile Besin Değeri Kaybına Son

Bu pazar sabahı saat 09.00’da mühendislerin ve tesis yönetim kurulunun katılımıyla ilk üretim bantlarının çalıştırıldığı entegre tesis, gıda mühendisliği alanında dünya standartlarında bir teknolojik devrimi Malatya’ya taşıyor. Geleneksel yöntemlerle güneşte kurutulan veya kükürtleme işlemine tabi tutulan kayısıların aksine “Freeze-Dry” teknolojisi, taze kayısıları şoklama odalarında eksi 40 derecede dondurarak işleme sürecini başlatıyor. Ardından, yüksek vakumlu özel kurutma silindirlerine alınan dondurulmuş kayısıların içindeki buz kristalleri, sıvı faza geçmeden doğrudan buharlaşarak (süblimleşme) üründen uzaklaştırılıyor.

Bu amansız teknolojik süreç sayesinde kayısının hücresel yapısı, doğal rengi, yoğun aroması ve en önemlisi barındırdığı vitamin, mineral ve antioksidanların %97’si hiçbir bozulmaya veya kayba uğramadan tamamen korunuyor. Kimyasal koruyucular, ilave şekerler veya sülfür gazı kullanılmadan üretilen bu yeni nesil çıtır kayısılar, nem oranları %1’in altına düşürüldüğü için serin ve kuru ortamlarda paket kapalı kaldığı sürece hiçbir bozulma emaresi göstermeden 25 yıl boyunca tazeliğini ve besin değerini koruyabiliyor. Tesisin teknik müdürlüğü, ilk deneme üretiminde banttan çıkan çıtır kayısı kalibrelerinin, tat ve doku testlerinden kusursuz bir başarı oranıyla geçtiğini bildirdi.

Küresel Pazarlarda Katma Değerli Ürün Dönemi

Projenin ekonomi dünyasında yarattığı asıl büyük heyecan, Malatya’nın geleneksel kuru kayısıyı dökme çuvallarla ucuz fiyattan ihraç ettiği o geleneksel döngüyü kökten kıracak olmasıdır. Tarım ekonomistleri, geleneksel yöntemlerle ihraç edilen kuru kayısının kilogram fiyatı uluslararası borsalarda kısıtlı seviyelerde seyrederken, “Freeze-Dry” teknolojisiyle işlenmiş, şık paketlerdeki fonksiyonel çıtır kayısı atıştırmalıklarının küresel lüks gıda marketlerinde 10 kata kadar daha yüksek bir katma değerle alıcı bulduğunu belirtiyor.

Tesisin dış ticaret direktörlüğü, henüz deneme üretimi aşamasında olunmasına rağmen, başta Amerika Birleşik Devletleri (FDA onay süreçleri tamamlandı), Almanya, İngiltere ve İskandinav ülkelerindeki büyük organik zincir marketler ile sporcu besini üreten küresel holdinglerle yıllık 5 bin ton işlenmiş ürün tedariki için ön protokollerin ve distribütörlük anlaşmalarının imzalandığını müjdeledi. Özellikle sağlıklı beslenme trendlerinin, fonksiyonel atıştırmalık pazarının, astronot gıdalarının ve premium bebek maması sektörünün ana ham maddesi haline gelen dondurarak kurutulmuş Malatya kayısısı, kentin yıllık tarımsal döviz girdisine tek başına %15 oranında net ve kalıcı bir ek katkı sağlayacak.

Yerel Üreticiye Doğrudan Destek ve İstihdam Kaldıracı

Malatya 2. OSB’de 40 dönümlük arazi üzerine kurulu olan bu modern entegre tesis, sadece bir fabrika binası olmanın ötesinde, Malatyalı yerel çiftçiler için de garantili ve sürdürülebilir bir gelir modeli vaat ediyor. Fabrika yönetim kurulu, önümüzdeki hasat sezonundan itibaren Akçadağ, Battalgazi, Yeşilyurt ve Doğanşehir’deki üretici birlikleriyle doğrudan “Sözleşmeli Nitelikli Tarım” anlaşmaları imzalayacaklarını duyurdu. Bu anlaşma kapsamında, kimyasal ilaç kalıntısı barındırmayan, iyi tarım uygulamalarıyla yetiştirilen taze birinci kalite kayısılar, hiçbir aracı veya kabzımal olmaksızın doğrudan çiftçiden piyasa değerinin %20 üzerinde bir fiyatla satın alınarak fabrikaya getirilecek.

Bu durum, üreticinin hasat döneminde “malımı satabilecek miyim, elimde kalacak mı” kaygısını tamamen bitirirken, tarla içi bakım kalitesini de küresel standartlara çekecek. İki vardiya halinde tam kapasite üretime geçildiğinde tesiste çoğunluğu gıda, kimya ve otomasyon mühendisleri ile laboratuvar teknisyenlerinden oluşacak yaklaşık 450 gencin istihdam edileceği öğrenildi. İnönü Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ile imzalanan inovasyon protokolü sayesinde de, üniversiteden mezun olan parlak beyinler bu tesisteki AR-GE laboratuvarlarında yeni kurutma reçeteleri geliştirerek Malatya’dan dünyaya teknoloji ve gıda mühendisliği ihraç edecekler.

Bu yazı ve görseller yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.