İnanç turizminin ve tasavvuf kültürünün Malatya’daki en önemli merkezi olan Darende Somuncu Baba Külliyesi bünyesinde, Kültür Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü destekleriyle düzenlenen “Uluslararası Epigrafi ve Geleneksel Hat Sanatı Çalıştayı” bugün kapılarını açtı. Dünyanın farklı ülkelerinden gelen 40 hat üstadı ve epigrafi uzmanı, bölgedeki tarihi kitabeleri ve el yazması eserleri inceleme altına alacak.

Tarihi Taşların Şifreleri Epigrafi Uzmanları Tarafından Çözülüyor

Darende’nin manevi ve tarihi atmosferinde bu sabah başlayan çalıştay, Malatya’nın Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait yazılı kültür mirasını gün yüzüne çıkarmayı hedefleyen en kapsamlı bilimsel ve sanatsal organizasyon olarak dikkat çekiyor. Çalıştayın epigrafi (taş yazıt bilimi) ayağında görev yapan tarihçi ve arkeologlar, Somuncu Baba Külliyesi, Darende Ulu Camii ve kentin tarihi mezarlıklarında bulunan, hava şartları nedeniyle aşınmış veya tahrip olmuş asırlık taş kitabeleri ileri teknoloji 3 boyutlu lazer tarama (LiDAR) cihazlarıyla inceleyerek dijital ortama aktaracaklar.

Bu sayede, taşların üzerindeki silinmiş Selçuklu sülüsü ve Osmanlı nesih yazıları yapay zeka restorasyon programlarıyla yeniden okunabilir hale getirilerek Malatya’nın bilinmeyen yerel tarih sayfaları ve vakıf kayıtları ilk kez bilim dünyasına kazandırılacak.

Canlı Hat Sanatı Performansları Ziyaretçileri Büyülüyor

Çalıştayın geleneksel sanatlar bölümünde ise Türkiye, İran, Irak ve Mısır’dan gelen dünyaca ünlü hattatlar, külliyenin tarihi avlusunda kurulan açık hava atölyelerinde canlı hat sanatı performansları sergiliyorlar. Kamış kalemlerin, is mürekkeplerinin ve el yapımı ahar kağıtlarının kullanıldığı bu sanatsal şölende, hattatlar tasavvuf felsefesini ve Somuncu Baba’nın evrensel sevgi mesajlarını içeren ayet ve hadisleri estetik harf dizilimleriyle kağıda döküyorlar.

Alanı gezen yerli ve yabancı turistler, bu muazzam yazı sanatının yapım aşamalarını saniye saniye izleyebilirken, düzenlenen ücretsiz workshop programlarına katılarak usta hattatların gözetiminde ilk elif ve vav harflerini yazmanın heyecanını yaşıyorlar. Hat sanatçılarının çalıştay boyunca üreteceği 60 nadide eser, külliyenin daimi müzesinde sergilenmek üzere vakfedilecek.

Darende El Yazmaları Dijital Kütüphanesi Kuruluyor

Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilileri, çalıştayın kapanış gününde Darende’deki dini ve kültürel merkezlerde saklanan, asırlık koruma kalkanları altında muhafaza edilen yüzlerce yıllık el yazması Kur’an-ı Kerimler, tefsir kitapları ve tasavvuf risaleleri için “Dijital Koruma ve Optik Karakter Tanımlama (OCR)” projesinin başlatılacağını müjdelediler.

Özel steril odalarda, yüksek çözünürlüklü tarayıcılarla dijital ortama aktarılacak olan bu nadide el yazması eserler, dünya genelindeki tüm araştırmacıların, tarihçilerin ve ilahiyatçıların erişebileceği bulut tabanlı şifreli bir “Darende Kültürel Miras Dijital Kütüphanesi” sistemine yüklenecek. Böylece hem fiziki kitapların yıpranmasının önüne geçilecek hem de Malatya’nın İslam kültür tarihindeki muazzam entelektüel ağırlığı küresel çapta tescillenmiş olacak.

Bu yazı ve görseller yapay zeka tarafından hazırlanmıştır.